Ҳамчун як корхонаи назорати ифлосшавӣ, вазифаи муҳимтарини корхонаи тозакунии обҳои партов таъмин намудани он аст, ки партовҳо ба стандартҳо ҷавобгӯ бошанд. Аммо, бо стандартҳои сахттари партовҳо ва хашмгинии нозирони ҳифзи муҳити зист, ин фишори бузурги амалиётиро ба корхонаи тозакунии обҳои партов ба бор овардааст. Баровардани об воқеан душвортар ва душвортар мешавад.
Тибқи мушоҳидаи муаллиф, сабаби бевоситаи душворӣ дар расидан ба меъёри партови об дар он аст, ки дар корхонаҳои партови кишвари ман одатан се доираи бад вуҷуд дорад.
Аввалин доираи сарбастаи фаъолияти пасти лой (MLVSS/MLSS) ва консентратсияи баланди лой аст; дуюм доираи сарбастаи он аст, ки миқдори зиёди моддаҳои кимиёвии тозакунии фосфор истифода мешавад, ҳамон қадар лой бештар ҳосил мешавад; сеюм кори дарозмуддати корхонаи тозакунии обҳои партов мебошад, ки аз ҳад зиёд кор мекунад, таҷҳизотро таъмир кардан мумкин нест ва дар тамоми сол бемориҳо доранд, ки боиси коҳиши иқтидори тозакунии обҳои партов мегардад.
#1
Доираи бадбахтонаи фаъолияти пасти лой ва консентратсияи баланди лой
Профессор Ван Хунчен дар бораи 467 иншооти партовкашӣ таҳқиқот гузаронидааст. Биёед ба маълумоти фаъолияти лой ва консентратсияи лой назар андозем: Дар байни ин 467 иншооти партовкашӣ, 61% иншооти тозакунии обҳои партов MLVSS/MLSS камтар аз 0.5 доранд, тақрибан 30% иншооти тозакунӣ MLVSS/MLSS камтар аз 0.4 доранд.
Консентратсияи лой дар 2/3 иншооти тозакунии обҳои партов аз 4000 мг/л, консентратсияи лой дар 1/3 иншооти тозакунии обҳои партов аз 6000 мг/л ва консентратсияи лой дар 20 иншооти тозакунии обҳои партов аз 10000 мг/л зиёд аст.
Оқибатҳои шароити дар боло зикршуда (фаъолияти пасти лой, консентратсияи баланди лой) чист? Гарчанде ки мо мақолаҳои зиёди техникиро дидем, ки ҳақиқатро таҳлил мекунанд, аммо ба таври оддӣ, як натиҷа вуҷуд дорад, яъне миқдори об аз меъёр зиёд аст.
Инро аз ду ҷиҳат шарҳ додан мумкин аст. Аз як тараф, пас аз баланд шудани консентратсияи лой, барои пешгирӣ аз ҷамъшавии лой, зарур аст, ки аэратсияро зиёд кард. Афзоиши миқдори аэратсия на танҳо истеъмоли энергияро зиёд мекунад, балки қисмати биологиро низ зиёд мекунад. Афзоиши оксигени ҳалшуда манбаи карбони заруриро барои денитрификация мегирад, ки мустақиман ба таъсири денитрификация ва хориҷ кардани фосфор дар системаи биологӣ таъсир мерасонад ва боиси аз ҳад зиёд будани N ва P мегардад.
Аз тарафи дигар, консентратсияи баланди лой боиси болоравии сатҳи байни оби лой ва лой мегардад ва лой бо партовҳои зарфи дуюмдараҷаи таҳшиншавӣ ба осонӣ гум мешавад, ки ин ё дастгоҳи пешрафтаи коркардро банд мекунад ё боиси аз меъёр зиёд шудани COD ва SS партов мегардад.
Пас аз сӯҳбат дар бораи оқибатҳо, биёед дар бораи он сӯҳбат кунем, ки чаро аксари корхонаҳои обгузар мушкили фаъолияти пасти лой ва консентратсияи баланди лойро доранд.
Дар асл, сабаби консентратсияи баланди лой фаъолияти пасти лой аст. Азбаски фаъолияти лой паст аст, барои беҳтар кардани таъсири коркард, консентратсияи лой бояд зиёд карда шавад. Фаъолияти пасти лой аз он сабаб аст, ки оби воридшаванда миқдори зиёди реги шлакро дар бар мегирад, ки ба агрегати коркарди биологӣ ворид шуда, тадриҷан ҷамъ мешавад, ки ба фаъолияти микроорганизмҳо таъсир мерасонад.
Дар оби воридшаванда миқдори зиёди шлак ва қум мавҷуд аст. Яке аз онҳо ин аст, ки таъсири боздошти панҷара хеле суст аст ва дигаре ин аст, ки беш аз 90% иншооти тозакунии обҳои партов дар кишвари ман зарфҳои таҳшиншавии аввалия насозанд.
Баъзе одамон метавонанд бипурсанд, ки чаро зарфи таҳшиншавии аввалияро насозем? Ин дар бораи шабакаи қубурҳо аст. Дар кишвари ман мушкилоте ба монанди пайвасти нодуруст, пайвасти омехта ва пайвасти гумшуда дар шабакаи қубурҳо мавҷуданд. Дар натиҷа, сифати оби таъсиррасони нерӯгоҳҳои обгузар умуман се хусусият дорад: консентратсияи баланди моддаҳои сахти ғайриорганикӣ (ISS), COD паст, таносуби пасти C/N.
Консентратсияи моддаҳои сахти ғайриорганикӣ дар оби воридшаванда баланд аст, яъне миқдори қум нисбатан баланд аст. Дар аввал, зарфи таҳшиншавии аввалия метавонад баъзе моддаҳои ғайриорганикиро кам кунад, аммо азбаски COD-и оби воридшаванда нисбатан паст аст, аксари корхонаҳои обтозакунӣ зарфи таҳшиншавии аввалия намесозанд.
Дар таҳлили ниҳоӣ, фаъолияти пасти лой мероси «растаниҳои вазнин ва тӯрҳои сабук» аст.
Мо гуфтем, ки консентратсияи баланди лой ва фаъолияти паст боиси пайдоиши аз ҳад зиёди N ва P дар партовҳо мегардад. Дар айни замон, чораҳои вокуниши аксари корхонаҳои обгузар илова кардани манбаъҳои карбон ва флокулянтҳои ғайриорганикӣ мебошанд. Бо вуҷуди ин, илова кардани миқдори зиёди манбаъҳои берунаи карбон боиси афзоиши минбаъдаи истеъмоли нерӯи барқ мегардад, дар ҳоле ки илова кардани миқдори зиёди флокулянт миқдори зиёди лойҳои кимиёвиро ба вуҷуд меорад, ки боиси афзоиши консентратсияи лой ва коҳиши минбаъдаи фаъолияти лой мегардад ва доираи бадбахтро ташкил медиҳад.
#2
Доираи бадест, ки дар он ҳар қадар миқдори зиёди моддаҳои кимиёвии тозакунандаи фосфор истифода шавад, ҳамон қадар истеҳсоли лой бештар мешавад.
Истифодаи моддаҳои кимиёвии тозакунии фосфор истеҳсоли лойро аз 20% то 30% ё ҳатто бештар аз он афзоиш додааст.
Мушкилоти лой солҳои зиёд нигаронии асосии корхонаҳои тозакунии обҳои партов буда, асосан аз он сабаб аст, ки барои лой роҳи халосӣ вуҷуд надорад ё роҳи халосӣ ноустувор аст.
Ин боиси дароз шудани синну соли лой мегардад, ки дар натиҷа падидаи пиршавии лой ва ҳатто норасоиҳои ҷиддитар ба монанди ҷамъшавии лой ба вуҷуд меояд.
Лойи васеъшуда флокуляцияи суст дорад. Бо талафи партовҳо аз зарфи таҳшиншавии дуюмдараҷа, воҳиди коркарди пешрафта баста мешавад, таъсири коркард коҳиш меёбад ва миқдори оби шустани баръакс меафзояд.
Афзоиши миқдори оби шустушӯи баръакс ба ду натиҷа оварда мерасонад, яке аз онҳо коҳиш додани таъсири табобатии бахши биохимиявии қаблӣ мебошад.
Миқдори зиёди оби шустани баръакс ба зарфи ҳавоӣ баргардонида мешавад, ки вақти воқеии нигоҳдории гидравликии сохторро кам мекунад ва таъсири коркарди дуюмдараҷаро коҳиш медиҳад;
Дуюм, кам кардани таъсири коркарди воҳиди коркарди умқ боз ҳам бештар аст.
Азбаски миқдори зиёди оби шустани дубора бояд ба системаи пешрафтаи филтратсия баргардонида шавад, суръати филтратсия зиёд мешавад ва иқтидори воқеии филтратсия кам мешавад.
Таъсири умумии коркард суст мешавад, ки метавонад боиси аз меъёр зиёд шудани миқдори умумии фосфор ва COD дар партовҳо гардад. Барои пешгирӣ аз аз меъёр зиёд шудан, корхонаи партов истифодаи воситаҳои тозакунандаи фосфорро зиёд мекунад, ки ин боиси афзоиши миқдори лой мегардад.
ба як доираи бадбахт.
#3
Доираи бадбахтонаи аз ҳад зиёд бор кардани иншооти партовгоҳҳои обгузар дар муддати тӯлонӣ ва коҳиши иқтидори тозакунии партовҳо
Коркарди обҳои партов на танҳо аз одамон, балки аз таҷҳизот низ вобаста аст.
Таҷҳизоти канализатсия муддати тӯлонӣ дар сафи пеши тозакунии об мубориза мебарад. Агар он мунтазам таъмир карда нашавад, дер ё зуд мушкилот ба миён меоянд. Аммо, дар аксари мавридҳо, таҷҳизоти канализатсияро таъмир кардан мумкин нест, зеро пас аз қатъ шудани таҷҳизоти муайян, эҳтимол дорад, ки миқдори об аз меъёр зиёд шавад. Тибқи низоми ҷаримаҳои ҳаррӯза, ҳама наметавонанд онро пардохт кунанд.
Аз байни 467 иншооти тозакунии обҳои партови шаҳрӣ, ки аз ҷониби профессор Ван Хунчен пурсиш шудаанд, тақрибан ду се ҳиссаи онҳо меъёри боркунии гидравликӣ аз 80%, тақрибан як се ҳисса аз 120% ва 5 иншооти тозакунии обҳои партов аз 150% зиёданд.
Вақте ки меъёри боркунии гидравликӣ аз 80% зиёд аст, ба истиснои чанд иншооти хеле калони тозакунии обҳои партов, иншооти умумии тозакунии обҳои партов наметавонанд обро барои нигоҳдорӣ қатъ кунанд, зеро партовҳо ба меъёри муқаррарӣ мерасанд ва оби эҳтиётӣ барои аэраторҳо ва макидани зарфҳои таҳшиншавии дуюмдараҷа ва скреперҳо вуҷуд надорад. Таҷҳизоти поёнӣ танҳо пас аз холӣ кардани он пурра таъмир ё иваз карда мешаванд.
Яъне, тақрибан 2/3 корхонаҳои обтозакунӣ наметавонанд таҷҳизотро бо шарти мутобиқати партовҳо ба стандарт таъмир кунанд.
Тибқи таҳқиқоти профессор Ван Хунчен, мӯҳлати кори аэраторҳо одатан аз 4 то 6 сол аст, аммо 1/4 корхонаҳои обгузар дар тӯли 6 сол дар аэраторҳо нигоҳдории ҳаворо анҷом надодаанд. Лойреза, ки бояд холӣ ва таъмир карда шавад, одатан дар тамоми сол таъмир карда намешавад.
Таҷҳизот муддати тӯлонӣ бо мушкилот кор мекард ва иқтидори тозакунии об бадтар ва бадтар мешавад. Барои тоб овардан ба фишори баромадгоҳи об, роҳе барои боздоштани он барои нигоҳдорӣ вуҷуд надорад. Дар чунин доираи бад, ҳамеша системаи тозакунии обҳои партов мавҷуд хоҳад буд, ки бо вайроншавӣ рӯбарӯ хоҳад шуд.
#4
дар охир нависед
Пас аз он ки ҳифзи муҳити зист ҳамчун сиёсати асосии миллии кишвари ман муқаррар карда шуд, соҳаҳои об, газ, маводи сахт, хок ва дигар соҳаҳои назорати ифлосшавӣ босуръат рушд карданд, ки дар байни онҳо соҳаи тозакунии партовҳо пешсаф аст. Сатҳи нокифояи фаъолияти корхонаи партовҳо ба мушкилӣ дучор шудааст ва мушкилоти шабакаи лӯлаҳо ва лой ба ду камбудии асосии саноати тозакунии партовҳои кишвари ман табдил ёфтааст.
Ва акнун вақти он расидааст, ки камбудиҳоро ҷуброн кунем.
Вақти нашр: 23 феврали соли 2022
